{"id":8496,"date":"2017-01-17T10:26:27","date_gmt":"2017-01-17T10:26:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/?p=8496"},"modified":"2017-01-17T10:33:07","modified_gmt":"2017-01-17T10:33:07","slug":"pisarze-jednej-ksiazki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/news\/pisarze-jednej-ksiazki","title":{"rendered":"Pisarze jednej ksi\u0105\u017cki"},"content":{"rendered":"

Ilo\u015b\u0107 czy jako\u015b\u0107? Pisarzem si\u0119 jest, czy si\u0119 bywa? Czy napisanie jednego wielkiego dzie\u0142a nobilituje tak samo do og\u0142oszenia autora pisarzem, jak nobilituje tego, kt\u00f3ry napisa\u0142 sto ksi\u0105\u017cek?<\/p>\n

Czy mniej na taki tytu\u0142 zas\u0142u\u017cy\u0142 ten, kto publicznie zaistnia\u0142 tylko dzi\u0119ki jednemu tytu\u0142owi i nie sp\u0119dzi\u0142 dziesi\u0105tek lat \u017cycia, pisz\u0105c w odosobnieniu, nieraz ca\u0142e noce i dnie? Czy w\u015br\u00f3d pisarzy znajduj\u0105 si\u0119 literackie \u201egwiazdy jednej piosenki\u201d? Przedstawiamy cykl:\u00a0 Pisarze jednej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n

\u201eWichrowe Wzg\u00f3rza\u201d, \u201eWielki Gatsby\u201d, \u201ePrzemin\u0119\u0142o z wiatrem\u201d i \u201eR\u0119kopis znaleziony w Saragossie\u201d. Co wi\u0105\u017ce te wybitne dzie\u0142a literackie? Kariera autora. Kariera zako\u0144czona przedwczesn\u0105 \u015bmierci\u0105. Niekt\u00f3rzy umarli w bardzo m\u0142odym wieku, inni opu\u015bcili ziemski pad\u00f3\u0142 dosy\u0107 niespodziewanie. Wszyscy – Emily Bront\u00eb, Margaret Mitchell, Francis Scott Fitzgerald, Jan Potocki – zbyt wcze\u015bnie. Literat\u00f3w , kt\u00f3rych wymienili\u015bmy \u0142\u0105czy jeszcze jedna cecha: skromny dorobek tw\u00f3rczy. W kulturze istniej\u0105 jako autorzy jednej ksi\u0105\u017cki (w g\u0142\u00f3wnej mierze przez nagle przerwan\u0105 egzystencj\u0119), lecz ich drogi \u017cyciowe by\u0142y zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne.<\/p>\n

Emily Jane Bront\u00eb urodzi\u0142a si\u0119 30 lipca 1818 roku jako pi\u0105te z sze\u015bciorga dzieci pastora Patricka Bront\u00eb oraz jego \u017cony Marii. Od wczesnego dzieci\u0144stwa \u017cy\u0142a w dw\u00f3ch \u015bwiatach \u2013 szara rzeczywisto\u015b\u0107 angielskiej prowincji miesza\u0142a si\u0119 z wyimaginowanym \u015brodowiskiem jej wyobra\u017ani. Pisa\u0142a wiele, lecz tylko do szuflady. Wprawdzie wydano tomik wierszy (autorstwa jej i dwojga si\u00f3str), ale kulminacyjnym momentem by\u0142o opublikowanie (pod pseudonimem Ellis Bell) jej jedynej powie\u015bci pt. \u201eWichrowe Wzg\u00f3rza\u201d. \u00d3wczesna krytyka wysuwa\u0142a ostro\u017cne i raczej nieprzychylne s\u0105dy na jej temat. Ksi\u0105\u017cka by\u0142a swego rodzaju nowo\u015bci\u0105, kt\u00f3rej towarzyszy\u0142 i\u015bcie harlequinowski styl. Zagmatwane losy, nietuzinkowe postacie, tajemnice i niejednoznaczno\u015bci. Dzisiaj \u201eWichrowe Wzg\u00f3rza\u201d nale\u017c\u0105 do kanonu literatury angielskiej. Emily Bront\u00eb zmar\u0142a na gru\u017alic\u0119 w 1848 roku, zaledwie rok po premierze ksi\u0105\u017cki. Tak jak powie\u015b\u0107, r\u00f3wnie\u017c \u015bmier\u0107 autorki nios\u0142a ze sob\u0105 tajemnice. Nie wezwa\u0142a lekarza, odmawia\u0142a lek\u00f3w, nie wypoczywa\u0142a. Dlaczego? Mawia\u0142a, \u017ce \u201etrzeba by\u0107 powolnym naturze\u201d, a wi\u0119c podda\u0107 si\u0119 jej prawom.<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do Emily Bront\u00eb, Francis Scott Fitzgerald mia\u0142 w swoim dorobku wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 powie\u015b\u0107, plus wiele opowiada\u0144 oraz scenariuszy. Jednak wszystko pozostaje w cieniu \u201eWielkiego Gatsby\u2019ego\u201d. Powiedzie\u0107, \u017ce jego autor mia\u0142 burzliwe \u017cycie, to nic nie powiedzie\u0107. Zagmatwane losy i tragiczny koniec pozwalaj\u0105 uzna\u0107, \u017ce talent pisarski zosta\u0142 w jakim\u015b stopniu zmarnowany. Ten lekkoduch, a zarazem obsesyjnie zafascynowany \u017con\u0105 m\u0105\u017c i nadopieku\u0144czy ojciec, zmar\u0142 w wieku 44 lat w wyniku ataku serca, kt\u00f3ry poprzedza\u0142 d\u0142ugi okres choroby alkoholowej. \u201eWielki Gatsby\u201d jest tylko na poz\u00f3r melodramatem o mi\u0142o\u015bci ponadczasowej i nie zwa\u017caj\u0105cej na nic innego. Ukazanie kontrastu pomi\u0119dzy bied\u0105 a luksusem, to jednoczesne zwr\u00f3cenie uwagi na unicestwienie prawdziwych wi\u0119zi poprzez ludzi kieruj\u0105cych si\u0119 materializmem i hedonistycznymi zap\u0119dami. S\u0142awa powie\u015bci, a co za tym idzie \u2013 samego autora, to te\u017c wypadkowa jej ekranizacji. Robert Redford, Mia Farrow, a za kamer\u0105 Francis Ford Coppola w roku 1974, Leonardo DiCaprio I Tobey Maguire w 2013. W obu przypadkach \u2013 dzie\u0142a Oscarowe.<\/p>\n

\u201cFrankly my dear, I don\u2019t give a damn\u201d \u2013 <\/em>niew\u0105tpliwie jest to najs\u0142ynniejsze zdanie, jakie znale\u017a\u0107 mo\u017cna w dziele Margaret Mitchell pt. \u201ePrzemin\u0119\u0142o z wiatrem\u201d. Nagroda Pulitzera, tytu\u0142 melodramatu wszech czas\u00f3w, oscarowa (8 statuetek!) adaptacja z niezapomnianymi rolami Vivien Leigh i Clarka Gable – tak nagrodzono autork\u0119 za dziesi\u0119\u0107 lat pracy nad blisko tysi\u0105cstronicow\u0105 powie\u015bci\u0105. Najmocniejszym filarem sukcesu ksi\u0105\u017cki jest niezaprzeczalnie mi\u0142o\u015b\u0107 i co wa\u017cne, wcale nie byle jaka mi\u0142o\u015b\u0107 – niejednoznaczna, trudna, motywuj\u0105ca, ale te\u017c niszcz\u0105ca i to nie tylko g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w: Scarlett O\u2019Har\u0119 i Rhetta Butlera. Dominuj\u0105cym w\u0105tkiem jest romans, jednak t\u0142o historyczne (wojna secesyjna) i kwestie spo\u0142eczne odgrywaj\u0105 tu bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Kontekst obyczajowy, \u0142amanie konwenans\u00f3w, niewolnictwo, czy prostytucja, to tylko niekt\u00f3re z poruszanych przez autork\u0119 problem\u00f3w. Niestety, Margaret Mitchell nie mia\u0142a szansy na napisanie kolejnej powie\u015bci. Potr\u0105cona przez samoch\u00f3d 11 sierpnia 1949 roku, zmar\u0142a pi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej w szpitalu.<\/p>\n

Powie\u015b\u0107 szkatu\u0142kowa? \u201eR\u0119kopis znaleziony w Saragossie\u201d. Ksi\u0105\u017cka Jana Nepomucena Potockiego to najstarsza i najs\u0142ynniejsza polska powie\u015b\u0107 szkatu\u0142kowa. Co ciekawe, zosta\u0142a napisana po\u2026 francusku, gdy\u017c mia\u0142o to u\u0142atwi\u0107 jej dotarcie do czytelnika. Dlaczego u\u0142atwi\u0107? Je\u017celi we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 czasy (wydana w 1805 r.), w kt\u00f3rych powsta\u0142a, to oka\u017ce si\u0119, \u017ce jest wielce kontrowersyjna. Dzi\u0119ki francuszczy\u017anie, tematyka i nader ciekawa fabu\u0142a przemyca\u0142a kontrowersje bez wi\u0119kszego spo\u0142ecznego zniesmaczenia. A propos. Przybli\u017cenie tre\u015bci komu\u015b, kto nie czyta\u0142, ani nie zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z wybitn\u0105 ekranizacj\u0105 w re\u017cyserii Wojciecha Jerzego Hasa, jest wyzwaniem nie lada trudnym. Wielowarstwowo\u015b\u0107 (wszak to powie\u015b\u0107 szkatu\u0142kowa) buduj\u0105cych akcj\u0119, coraz barwniejszych opowie\u015bci wy\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 z innych opowie\u015bci, to zadanie nie do streszczenia, a raczej do narysowania schematu. Bohaterem jest kapitan gwardii walo\u0144skiej Alfons van Worden, kt\u00f3ry podr\u00f3\u017cuje przez tajemnicze g\u00f3ry Sierra Morena w XVIII wiecznej Hiszpanii. Powie\u015b\u0107 \u2013 m\u00f3wi\u0105c najkr\u00f3cej \u2013 jest opisem przyg\u00f3d, kt\u00f3re go spotykaj\u0105 i kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza najbardziej niesamowite realia. Jest to historia z gatunku fantasy i science-fiction z elementami okultyzmu, kaba\u0142y, ezoteryki, filozofii, religii, czy w\u0105tk\u00f3w spirytystycznych. \u201eR\u0119kopis\u2026\u201d jest podzielony na 66 dni i, mimo wielu tre\u015bci, niezwykle absorbuje czytelnika. Potocki by\u0142 m.in. podr\u00f3\u017cnikiem, etnografem, archeologiem, pos\u0142em na Sejm Wielki, \u017co\u0142nierzem i pisarzem. \u00a0Pochodzi\u0142 z arystokratycznej rodziny, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w drodze. Zako\u0144czy\u0142 je sam, strza\u0142em w twarz srebrn\u0105 kulk\u0105, w 1815 roku. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych biograf\u00f3w, podobno my\u015bla\u0142, \u017ce zamienia si\u0119 w wilko\u0142aka.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ilo\u015b\u0107 czy jako\u015b\u0107? Pisarzem si\u0119 jest, czy si\u0119 bywa? Czy napisanie jednego wielkiego dzie\u0142a nobilituje tak samo do og\u0142oszenia autora pisarzem, jak nobilituje tego, kt\u00f3ry napisa\u0142 sto ksi\u0105\u017cek?<\/p>","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-8496","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8496","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8496"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8500,"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8496\/revisions\/8500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biblioteka-sepolno.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}